Iannis Xenakis

دربارهٔ Iannis Xenakis

یانیس زِناکیس، آهنگسازِ زادهٔ رومانی با ریشهٔ یونانی، به‌واسطهٔ نگاه نظام‌مند و ریاضی‌محور به سازمان‌دهی صدا و نیز پیوند دادنِ ساختارهای موسیقایی با منطق معماری شناخته می‌شود. نخستین تجربه‌های شنیداری او در سال‌های کودکی، میان موسیقی محلیِ روستاهای رومانی و آیین‌های کلیساییِ سنت بیزانسی شکل گرفت و با انتقال خانواده‌اش به یونان، با آثار آهنگسازانی چون Beethoven و Brahms نیز آشنا شد. او با هدف تحصیل در مهندسی وارد Athens Polytechnic شد، اما در ادامه با رویدادهای پرتنشِ زمانه‌اش روبه‌رو شد و آسیب‌های جدی جسمی را تجربه کرد؛ سرانجام در ۱۹۴۷ از یونان خارج شد و در پاریس ساکن شد و تابعیت فرانسه گرفت. در پاریس با چهره‌هایی چون Messiaen، Honegger، Mihaud و معمار برجسته Le Corbusier ارتباط نزدیک یافت و هم‌زمان با فعالیت‌های معماری و شهرسازی، زبان موسیقایی خود را بر پایهٔ مدل‌های رایانه‌ای و معادلات پیچیده گسترش داد؛ نتیجه، آثاری با ریتم‌های محاسبه‌شده، بافت‌های فشرده و رنگ‌آمیزی‌های صوتیِ گسترش‌یافته بود. از مهم‌ترین آثار او می‌توان به Metastasis (1954)، Pithoprakta (1956)، Nomos Alpha برای ویولنسلِ تنها، و قطعات الکترونیک Bohor I و Concret P-H اشاره کرد؛ همچنین او در بنیان‌گذاری نهادهایی برای پژوهش در پیوند موسیقی و ریاضیات در پاریس و ایالات متحده نقش داشت.